Chúng tôi gặp không ít bạn trẻ mơ trở thành tuyển thủ, nhưng chơi cả năm trời vẫn đứng yên một chỗ. Khi theo dõi cộng đồng esport Việt, đội ngũ chúng tôi nhận ra nguyên nhân hiếm khi nằm ở tài năng. Phần lớn là vì đi sai hướng ngay từ đầu. Vì vậy, top 7 sai lầm thường gặp về esport dưới đây là những gì chúng tôi tổng hợp từ quan sát thực tế, để bạn soi lại cách mình chơi và điều chỉnh kịp lúc.
Vì sao người mới chơi esport hay đi sai đường ngay từ đầu
Esport khác chơi game giải trí ở chỗ có những mục tiêu đo đếm được. Đó là rank, tỷ lệ thắng hay thành tích thi đấu. Khi thiếu một hệ thống rõ ràng, bạn có thể chơi rất nhiều mà tiến bộ rất ít. Nhiều người tin rằng cứ chơi nhiều là sẽ giỏi. Thực tế thì chơi mà không có phương pháp chỉ lặp lại cùng một thói quen xấu hết ngày này sang ngày khác.
Bài viết này dành cho ba nhóm độc giả. Đó là game thủ muốn cày rank có kế hoạch, học viên muốn đi theo con đường thi đấu chuyên nghiệp, và phụ huynh muốn hiểu esport đang vận hành ra sao. Mỗi sai lầm đều đi kèm dấu hiệu nhận biết và cách xử lý cụ thể, để bạn không phải đoán mò.
Chơi cho vui, thiếu mục tiêu luyện tập rõ ràng
Đây là sai lầm phổ biến nhất. Bạn vào game mỗi ngày vài tiếng, thắng thua đều có, nhưng khi được hỏi tuần này mình tiến bộ ở đâu thì không trả lời được. Hãy hình dung việc tập gym mà không ghi lại số kilogram đã nâng. Không ghi chép thì bạn sẽ không biết mình đang tiến bộ hay chỉ đang tập cho có.
Cách làm đơn giản là sau mỗi buổi chơi, ghi lại một lỗi lặp lại và một kỹ năng muốn cải thiện. Chẳng hạn, bạn nhận ra mình hay bị bắt khi đi một mình qua đường rừng. Tuần đó, hãy tập trung quan sát đúng tình huống ấy. Phương pháp này phù hợp với người muốn lên rank có kế hoạch. Nếu bạn chỉ chơi để thư giãn thì không cần áp dụng quá nghiêm ngặt. Khó nhất vẫn là tự đánh giá bản thân thật thà, và không ít người bỏ cuộc ngay ở bước này.
Bỏ qua cấu hình máy và độ trễ mạng
FPS là số khung hình hiển thị mỗi giây, càng cao thì hình ảnh càng mượt. Ping là độ trễ giữa máy bạn và máy chủ, đo bằng mili-giây. Một người có kỹ năng tốt nhưng máy giật hoặc ping 150ms vẫn có thể thua người kém hơn một chút nhưng mạng ổn định, vì phản xạ của bạn luôn chậm hơn những gì hiện lên màn hình.
Trước các trận quan trọng, nên kiểm tra cả cấu hình lẫn độ trễ. Nâng cấp phần cứng khá tốn kém nên không phải ai cũng làm ngay được. Với những bạn chưa đủ điều kiện, có hai biện pháp tiết kiệm. Một là giảm chất lượng đồ họa trong game. Hai là dùng cáp mạng thay vì Wi-Fi. Đôi khi chỉ hai thay đổi nhỏ này đã khiến trận đấu mượt hơn rõ rệt.
Chỉ luyện một tướng hoặc một vai trò
Nhiều bạn chọn một nhân vật yêu thích rồi luyện đi luyện lại. Ban đầu thắng khá nhiều, nhưng khi đối thủ đã đọc được lối chơi thì bạn bị bẻ gãy rất nhanh. Trong esport, đối thủ thường xem lại replay của bạn, nên lối chơi quá lặp lại sẽ bị khai thác dễ dàng.
Người đã có nền tảng nên luyện thêm hai đến ba vai trò. Người mới thì nên học đa vai trò ngay từ đầu, để hiểu cách vận hành cả bản đồ thay vì chỉ biết một góc nhỏ. Cách này tốn thời gian và chắc chắn có nhiều thất bại ở giai đoạn đầu. Tuy vậy, về lâu dài nó đáng giá hơn nhiều.
Xem nhẹ nghỉ ngơi, sức khỏe và giấc ngủ
Thức khuya chơi game kéo dài làm giảm phản xạ và khả năng tập trung, kéo theo quyết định trong trận cũng kém đi. Nhiều người tự nhủ mình chịu được, nhưng tỷ lệ quyết định sai tăng lên rõ rệt khi thiếu ngủ. Điều đáng sợ là lúc đó bạn không hề nhận ra mình đang yếu đi.
Một vài gợi ý thực tế: chia phiên luyện tập thành các khối ngắn, nghỉ giữa các phiên, giữ tư thế ngồi đúng và nghỉ mắt định kỳ. Nhịp luyện tập của các đội chuyên nghiệp khác nhau tùy đội và tùy từng cá nhân, nên bạn hãy tự điều chỉnh theo thể trạng của mình thay vì bắt chước nguyên si.
Tin mẹo trên mạng mà không kiểm chứng
Mỗi bản cập nhật có thể làm thay đổi cân bằng nhân vật và vật phẩm. Trong khi đó, nhiều clip hướng dẫn trên mạng quay từ vài tháng trước nên đã lạc hậu, nhưng vẫn được chia sẻ rất nhiều. Làm theo mà không kiểm tra, bạn có thể thua liên tiếp mà không hiểu vì sao.
Cách an toàn hơn là đối chiếu mẹo với ít nhất hai nguồn khác nhau, rồi thử trong các trận tập trước khi áp dụng vào trận thật. Đừng xem bất kỳ mẹo nào là chân lý bất biến.
Chơi theo cảm tính, không xem lại replay
Replay là đoạn ghi lại toàn bộ trận đấu, cho phép bạn xem lại từ góc nhìn của mình hoặc của người khác. Đây là công cụ rẻ nhất nhưng hiệu quả nhất để tiến bộ, vậy mà nhiều người bỏ qua chỉ vì thấy tốn công.
Nếu không xem lại, bạn sẽ mãi lặp đi lặp lại cùng một lỗi. Hiệu quả nhất là chỉ xem những đoạn thua nặng, ghi chú ngắn gọn lỗi rồi áp dụng ngay vào buổi chơi tiếp theo. Người bận rộn có thể bắt đầu với một trận mỗi tuần, rồi tăng dần khi đã quen. Bạn cũng có thể tham khảo thêm phần mềm hữu ích cho game thủ Việt để hỗ trợ việc ghi hình và xem lại trận đấu.
Yếu giao tiếp và làm việc nhóm
Esport là môn đồng đội. Bạn có thể giỏi cá nhân, nhưng nếu đội không liên lạc rõ ràng hoặc lạc nhịp khi giao tranh thì thất bại gần như là điều tất yếu. Đội ngũ chúng tôi từng chứng kiến nhiều đội có ba thành viên rất giỏi vẫn thua đội kém hơn, chỉ vì không thống nhất được tín hiệu với nhau.
Cách khắc phục là thống nhất sớm các tín hiệu cơ bản, quy tắc phân vai và cách xử lý khi có bất đồng. Xung đột cá tính trong đội là điều khó tránh, nên quy tắc càng rõ ràng thì càng ít va chạm. Bạn có thể đọc thêm kinh nghiệm thực tế về esport cho đội và người chơi để biết cách xây dựng đội hình ổn định hơn.
Tóm lược 7 sai lầm và cách khắc phục
Dưới đây là bảng tổng hợp nhanh để bạn đối chiếu với tình hình hiện tại. Hãy đánh dấu những mục bạn đang gặp, rồi ưu tiên xử lý mục gây thiệt hại lớn nhất trước.
| Sai lầm | Dấu hiệu nhận biết | Cách khắc phục |
|---|---|---|
| Thiếu mục tiêu luyện tập | Chơi lâu nhưng rank gần như không đổi | Ghi nhật ký luyện tập theo tuần, nêu rõ một lỗi và một kỹ năng cần cải thiện |
| Cấu hình yếu, ping cao | FPS tụt, giật lag khi giao tranh | Kiểm tra cấu hình và độ trễ trước trận, dùng cáp mạng |
| Một tướng, một vai | Dễ bị đối thủ đọc vị | Luyện thêm hai đến ba vai trò |
| Thiếu nghỉ ngơi | Mệt mỏi, phản xạ chậm | Chia phiên và nghỉ đều đặn |
| Tin mẹo không kiểm chứng | Áp dụng xong thua liên tiếp | Đối chiếu ít nhất hai nguồn |
| Không xem replay | Lặp lại cùng một lỗi | Xem lại trận và ghi chú lỗi |
| Yếu giao tiếp đội | Đội lạc nhịp, thiếu phối hợp | Thống nhất tín hiệu và quy tắc |
Câu hỏi thường gặp
Người mới bắt đầu nên luyện esport từ đâu?
Hãy bắt đầu bằng việc chọn một tựa game phổ biến và nắm chắc luật thi đấu cơ bản. Sau đó, ghi lại lỗi xuất hiện trong mỗi trận để biết mình yếu ở đâu. Cách làm này giúp bạn luyện tập có trọng tâm thay vì chơi ngẫu nhiên.
Cấu hình máy bao nhiêu là đủ để thi đấu cạnh tranh?
Không có con số chung cho mọi tựa game. Bạn nên kiểm tra yêu cầu của tựa game đang chơi và đảm bảo FPS ổn định khi giao tranh, chứ không chỉ dừng ở mức tối thiểu để mở được game.
Làm sao biết mình đang mắc sai lầm nào khi chơi?
Hãy xem lại replay ít nhất một trận mỗi tuần và tự hỏi mình thua vì đâu, lỗi đó có lặp lại không. Nếu khó tự nhận xét khách quan, bạn có thể nhờ bạn bè hoặc huấn luyện viên góp ý thêm.
Có nên nghỉ học hay bỏ việc để theo đuổi esport chuyên nghiệp không?
Đây là quyết định lớn và đi kèm nhiều rủi ro. Bạn nên cân nhắc kỹ năng hiện tại, nguồn thu nhập dự phòng và kế hoạch học vấn. Theo quan điểm của chúng tôi, đừng từ bỏ hoàn toàn con đường học tập khi chưa thật sự chắc chắn.
Esport Việt Nam có cơ hội thi đấu quốc tế không?
Có, và số lượng giải đấu có sự tham gia của đội Việt Nam đang tăng dần. Tuy nhiên, cơ hội còn phụ thuộc vào tựa game, năng lực đội và sự đầu tư lâu dài. Bạn nên theo dõi thông tin mới nhất từ ban tổ chức để nắm lịch thi đấu và điều kiện tham gia.
Hy vọng 7 sai lầm trên giúp bạn nhìn lại hành trình esport của mình rõ ràng hơn. Nếu quan tâm thêm đến xu hướng giải trí trên điện thoại, hãy tham khảo game mobile thể loại idle và chuyên mục esports của chúng tôi để cập nhật thêm thông tin mới.